Search
Close this search box.

Podsumowanie konferencji na temat komunikacji ryzyka związanego z polem elektromagnetycznym – 25 października 2022, Politechnika Warszawska

Inspiracją do przeprowadzenia jednodniowej konferencji był pobyt w Polsce na zaproszenia Polskiego Towarzystwa Zastosowań Elektromagnetyzmu Pana Dr. Chiyoji Ohkubo, dyrektora Japońskiego Centrum Informacji PEM (JEIC – Japan EMF Information Center). Konferencja miała na celu wymianę poglądów, doświadczeń i opinii pomiędzy gościem z Japonii a osobami, które w Polsce zajmują się szerzenie informacji o polu elektromagnetycznym. Polskie Towarzystwo Zastosowań Elektromagnetyzmu od wielu lat prowadzi intensywną działalność w tym zakresie poprzez organizację konferencji, warsztatów naukowych, publikacje naukowe, oraz działalność medialną. W konferencji wzięli udział przedstawiciele środowiska akademickiego, instytutów badawczych, a także przedstawiciele instytucji telekomunikacyjnych. Obradom konferencji przewodniczył prof. dr hab. inż. Andrzej Krawczyk, prezes Polskiego Towarzystwa Zastosowań Elektromagnetyzmu.  

Referatem wiodącym  był referat dr. Ohkubo, który w sposób szczegółowy przedstawił osiągnięcia kierowanego przez siebie Centrum. Historia Centrum liczy sobie 14 lat, jego początkiem merytorycznym było powołanie przez Ministerstwo Ekonomii, Handlu i Przemysłu w kwietniu 2007 roku Grupy Roboczej, mającej na celu przedyskutowanie polityki rządu japońskiego i przemysłu elektrycznego i telekomunikacyjnego w zakresie problemów związanych z emisją pola elektromagnetycznego. Centrum w formie dzisiejszej powstało rok później. Celem działalności JEIC jest gromadzenie krajowej i międzynarodowej informacji na temat pola elektromagnetycznego i jego związków ze zdrowiem – cel ten realizowany jest poprzez:

  • gromadzenie artykułów prasowych,
  • gromadzenie artykułów naukowych, przede wszystkim zdobywanych  z EMF Portal (https://www.emf-portal.org/en)
  • gromadzenie wiadomości medialnych
  • uczestnictwo w spotkaniach naukowych

Tak zdobyte informacje są następnie weryfikowane i po weryfikacji umieszczane w repozytorium.

JEIC komunikuje się ze społeczeństwem poprzez:

  • Publicznie dostępną stronę internetową 
  • Telefoniczne bądź e-mailowe Q&A
  • Spotkania z ludnością
  • Wypożyczanie mierników pola elektromagnetycznego
  • Spotkania z grupami specjalistów
  • Spotkania z konkretnymi grupami odbiorców, np. kobiet w ciąży
  • Udostępnianie baz danych (repozytoriów) badaczom
  • Organizację grup szybkiego reagowania (Rapid Response Group)
  • Konferencje prasowe
  • Publikacje dokumentów międzynarodowych, np. dokumentów WHO, ICNIRP, IARC
  • Publikacje broszur kierowanych do różnych grup, np. uczniów, kobiet w ciąży

Prelegent dość szczegółowo przedstawił poszczególne sposoby komunikowanie się ze społeczeństwem. Największe zainteresowanie wzbudziły spotkania (seminaria) prowadzone przez specjalistów  od pola elektromagnetycznego jak i specjalistów od komunikacji społecznej. W latach 2008-2020 Centrum przeprowadziło 105 spotkań, w których uczestniczyło ponad 5500 osób. Tematyka tych spotkań jest w sposób oczywisty skoncentrowana na polu elektromagnetycznym, ale zakres tematyczny jest na tyle szeroki, że dotyka wszystkich problemów, będących w zainteresowaniu społeczeństwa i zdrowiu, ale problematyka ta przedstawiona jest dość dogłębnie. Poniżej przytoczone są tematy spotkań;

  • Historia badań pola elektromagnetycznego
  • Znaczenie kategorii 2B w dokumencie IARC (Międzynarodowa Agencja Badań nad Rakiem)
  • Prezentacja raportu Bioinitative (https://bioinitiative.org/)
  • Fizyka pola elektromagnetycznego
  • Białaczka u dzieci
  • Współczesne spojrzenia na badania pola elektromagnetycznnego
  • Zasady ostrożnościowe (precautionary rules)
  • Nadwrażliwośc elektromagnetyczna
  • Standardy ochronne
  • Regulacje i działalnośc adinistracyjna związana z polem elektromagnetycznym
  • Komunikacja ryzyka pola elektromagnnetycznego

Dr Ohkubo podzielił się wynikami badań przeprowadzonymi przez Centrum w zakresie oddziaływania przekazywanych podczas spotkań informacji na temat pola elektromagnetycznego a poziomem niepokoju z nim związanego. Przed spotkaniami i po nich robiono badania ankietowe, z których  wynika, że technologie oparte na polu elektromagnetycznymi są bardziej akceptowane (mniejszy poziom obaw), jeśli ankietowany zdobył wiedzę na temat pola elektromagnetycznego i jego właściwości, w tym na temat działanie  na   organizm ludzki. Na pytanie: jak postrzegasz wpływ pola elektromagnetycznego na zdrowie, liczba uczestników uznających ten wpływ jako niepokojący i bardzo niepokojący (very concerned and concerned) zmalała z 66,4 do 38% (rys.1). Z prezentacji dr Ohkubo wynika, że prowadzone w Japonii kampanie informacyjne spowodowały wzrost akceptacji nowoczesnych technologii, w tym bezprzewodowej łączności  telekomunikacyjnej. Obawy i niepokoje towarzyszące budowie instalacji telekomunikacyjnych znacznie zmalały.

Rys.1 oryginalne wyniki badań ankietowych przed i po seminarium (z prezentacji dr. Ohkubo)

Istotne zmiany w podejściu do pola elektromagnetycznego następują poprzez wypożyczanie mierników pola elektromagnetycznego. Na pytanie o zmianę nastawienia do pola elektromagnetycznego po używaniu miernika aż o 45,3 punktów procentowych zmalała liczba osób z niepokojem odbierających działanie pola elektromagnetycznego (Rys. 2).

Rys.2 oryginalne wyniki badań ankietowych przed pomiarami i po  (z prezentacji dr. Ohkubo)

W drugiej części spotkania przedstawione zostały badania polskie, pokazujące gościowi z Japonii wiedzę Polaków na temat pola elektromagnetycznego i ich postawy wobec już istniejącej i rozwijającej się technologii bezprzewodowych sieci telekomunikacyjnych. Pani dr hab. Urszulę Soler (Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II) i Pani prof. dr hab. inż. Joannę Ejdys (Politechnika Białostocka) przedstawiły raport z przeprowadzonych badań ankietowych. Badania przeprowadzone na reprezentatywnej grupie ludności Polski wykazały, że około połowy ankietowanych posiada zerową wiedzę na temat pola elektromagnetycznego. Raport pokazuje też stan świadomości Polaków, a szczególnie tej grupy, która posiada jakąkolwiek wiedzę na temat pola elektromagnetycznego, w obszarze użytkowania pola elektromagnetycznego, jego właściwości i skutków oddziaływania na środowisko i na ludzi. Wyniki przeprowadzonych badań są dostępne w [1].  

Z referatem socjologicznym skorelowany jest w dużym stopniu referat prezentowany przez dr hab.. inż. Ewę Korzeniewską, profesor Politechniki Łódzkiej. Prelegentka, posiadająca bardzo duże doświadczenie edukacyjne z racji opieki nad nauczaniem fizyki w łódzkich szkołach średnich, wskazała na duży niedostatek w nauczaniu o polu elektromagnetycznym.  Wiąże się to z ogólnie niskim poziomem nauczania fizyki. Prof. Korzeniewska zaprezentowała konspekty lekcji do przeprowadzenia w szkołach średnich w ramach nauczania fizyki, podczas których możliwe będzie przekazanie uczniom wiedzy na temat pola elektromagnetycznego i jego oddziaływania na środowisko i na ludzi [2]. Można przypuszczać, że takie lekcje zwiększą wiedzę  uczniów w stopniu pozwalającym na uzyskanie efektów, podobnych do tych jakie zaprezentował dr Ohkubo.

Spotkania z dr.  Chiyoji Ohkubo, prezentacja osiągnięć prowadzonego przez niego Centrum, prezentacje, opisujące  stan akceptacji  nowoczesnych technologii w Polsce oraz wypowiedzi uczestników spotkania pokazały, że obawy i niepokoje społeczne w stosunku do nowoczesnych technologii są podobne w całym świecie, ale wspólnym wysiłkiem administracji państwowej, samorządowej, naukowców oraz specjalistów można te niepokoje niwelować  poprzez edukację zarówno instytucjonalną (szkoły), jak i społeczną (działania pozaszkolne), oraz merytoryczny dialog.  

Przeciwdziałanie dezinformacji ma charakter globalny, dlatego też należy łączyć działania podejmowane w różnych krajach. Należy mieć nadzieję, że omówiona konferencja z udziałem  dr Ohkubo i polskich uczestników zaowocuje współpracą pomiędzy instytucjami w Polsce i w Japonii.

Bibliografia

[1]https://nafalinauki.pl/polacy-obawiaja-sie-pola-elektromagnetycznego-i-nowych-technologii-raport-piit/

[2] https://nafalinauki.pl/aktualnosci/scenariusze-lekcji-na-temat-pola-elektromagnetycznego-do-pobrania-za-darmo/

Prof. Andrzej Krawczyk (po prawej) i dr Chiyoji Ohkubo (po lewej)

Dr. Chiyoji Ohkubo

Dr. hab. Urszula Soler

Dr hab. Ewa Korzeniewska